Gia đình Libermans: Từ lý sinh đến AI phi tập trung

Gonka được thành lập bởi bốn thành viên gia đình Liberman: Daniil (CEO), David (CTO), Anna và Maria. Nhưng để hiểu tại sao chính gia đình này lại xây dựng một mạng lưới AI phi tập trung, chúng ta cần quay ngược thời gian một thế hệ.

Cha của họ, Yefim Liberman – người đoạt Giải thưởng Nhà nước Liên Xô, một nhà vật lý sinh học đã dự đoán cơ chế ghép nối RNA vào những năm 1970 – một quá trình mà từ một gen có thể tạo ra nhiều protein. Năm 1993, Richard Roberts và Phillip Sharp đã được trao giải Nobel về Sinh lý học và Y học vì đã xác nhận thực nghiệm khám phá này. Công trình của Yefim Liberman đã đi trước thời đại hàng thập kỷ.

Mẹ – Svetlana Minina – nhà sinh lý thần kinh, tác giả của hơn 50 ấn phẩm khoa học trong lĩnh vực mạng thần kinh. Không phải là kỹ thuật số – mà là sinh học. Bà đã nghiên cứu cách các tế bào thần kinh thực sự xử lý thông tin. Điều trớ trêu là con cái của bà lại xây dựng các mạng thần kinh nhân tạo hoạt động trên cùng nguyên tắc.

Những đứa trẻ lớn lên trong phòng thí nghiệm giữa kính hiển vi, thẻ đục lỗ và các bài báo khoa học. Đối với họ, ML – không phải là tiếp thị trừu tượng, mà là sự tiếp nối truyền thống gia đình. Nền tảng khoa học xác định cách tiếp cận Gonka: kiến trúc mạng được xây dựng trên các nguyên tắc có thể xác minh bằng toán học, chứ không phải trên những lời hứa tiếp thị. Đây không phải là những người sáng lập tiền điện tử ngẫu nhiên – họ có nền tảng khoa học, được củng cố bằng xác thực Nobel.

Vào năm 2016, Daniil và David đã thành lập Kernel AR — một startup về avatar 3D cho thực tế tăng cường. Công nghệ này cho phép tạo ra các mô hình ba chiều khuôn mặt chân thực theo thời gian thực — điều mà hiện nay đã trở thành tiêu chuẩn trong các bộ lọc, nhưng lúc đó là một bước đột phá. Ba tháng sau khi thành lập, Snap Inc. (nhà sáng tạo Snapchat, tại thời điểm đó được định giá khoảng 20 tỷ đô la) đã mua lại Kernel AR với giá xấp xỉ 64 triệu đô la. Đây là một trong những lần 'exit' nhanh nhất trong lịch sử các startup AR.

Trong Snap, anh em nhà Liberman không chỉ đơn thuần là những người “thắng cuộc và đã ra đi”. Họ đã tạo ra 3D Bitmoji — công nghệ avatar 3D cá nhân hóa, hiện đang được hàng trăm triệu người sử dụng. Song song đó, họ đã làm việc để tối ưu hóa client Snapchat cho Android, nơi họ đã phát hiện ra một thông tin quan trọng: 53% người dùng gỡ bỏ ứng dụng di động do hiệu suất kém. Không phải do thiết kế, không phải do tính năng — mà do sự chậm chạp.

Thông tin này đã trở thành nền tảng cho công ty tiếp theo. Vào năm 2021, Daniil và David đã rời Snap và thành lập Product Science — một nền tảng để tự động tối ưu hóa các ứng dụng di động. Product Science đã thu hút 18 triệu đô la đầu tư từ Slow Ventures, K5 Global và các quỹ khác. Nền tảng này phân tích đường dẫn thực thi quan trọng của ứng dụng và tự động tìm ra các “nút thắt cổ chai” về hiệu suất.

Điều này cho nhà đầu tư thấy điều gì? Ba điều chính: 1) Nhà Liberman biết cách xây dựng các công ty công nghệ từ đầu. 2) Họ biết cách bán chúng — và không chỉ cho những người mua nhỏ, mà cho các tập đoàn công khai tầm cỡ Snap. 3) Họ không dừng lại ở một thành công — mỗi công ty tiếp theo đều phức tạp hơn và tham vọng hơn công ty trước. Kernel AR → Snap → Product Science → Gonka — đây là một quỹ đạo đi lên, không phải là một sự biến động ngẫu nhiên.

Sau hai công ty thành công trong lĩnh vực AR và tối ưu hóa, anh em nhà Liberman có thể tiếp tục xây dựng các doanh nghiệp SaaS trong "khu vực an toàn". Thay vào đó, họ đã đảm nhận một nhiệm vụ phức tạp hơn về cơ bản: tạo ra một mạng lưới tính toán AI phi tập trung. Tại sao? Bởi vì họ đã nhìn thấy một vấn đề mà không ai giải quyết: các tính toán AI được kiểm soát bởi bốn tập đoàn, trong khi 95% GPU trên thế giới đang bị bỏ không.

Gonka đã thu hút khoảng 80 triệu USD từ các quỹ hàng đầu thế giới – và thành phần các nhà đầu tư tự nó đã là một tín hiệu chất lượng:

• Coatue Management – một trong những quỹ công nghệ lớn nhất thế giới với 48 tỷ USD AUM. Đầu tư vào Rivian, Databricks, Airtable.
• Bitfury – 50 triệu USD Series B, khoản đầu tư đầu tiên của quỹ mới trị giá 1 tỷ USD, chuyên về AI có đạo đức. Bitfury không phải là một quỹ tiền điện tử ngẫu nhiên, mà là một trong những người tiên phong trong ngành blockchain từ năm 2011.
• Insight Partners – quỹ với hơn 90 tỷ USD AUM, danh mục đầu tư bao gồm Twitter, Shopify, Wix.
• Benchmark – quỹ huyền thoại của Thung lũng Silicon, nhà đầu tư sớm của eBay, Uber, Snap.
• Slow Ventures, K5 Global – các quỹ đã đầu tư vào Product Science của Liberman.

Mainnet Gonka đã được ra mắt vào tháng 8 năm 2025. Kiểm tra an ninh hợp đồng thông minh đã được thực hiện bởi CertiK – công ty hàng đầu trong lĩnh vực kiểm tra Web3. Đến tháng 3 năm 2026, khoảng 4.648 GPU của khoảng 113 người tham gia (~582 node ML) đã được kết nối với mạng. Đây không phải là những lời hứa trên whitepaper – mạng đang hoạt động và xử lý các yêu cầu AI thực sự mỗi ngày.

Một tín hiệu riêng biệt: chính phủ Uzbekistan đang xem xét tích hợp các trung tâm dữ liệu nhà nước vào mạng Gonka. Bhutan đã trở thành quốc gia thứ ba trên thế giới tham gia khai thác tiền điện tử ở cấp độ nhà nước và đang thể hiện sự quan tâm đến các dự án DePIN. Khi các quốc gia bắt đầu hội nhập – đó là một cấp độ xác thực dự án khác.

Anh em nhà Liberman xây dựng tầm nhìn của Gonka thông qua sự tương đồng với Linux. Vào những năm 1990, phần mềm được kiểm soát bởi Microsoft — một công ty quyết định những gì có thể và không thể làm trên máy tính. Linux và mã nguồn mở đã thay đổi điều đó mãi mãi: ngày nay 96% máy chủ trên thế giới chạy trên phần mềm nguồn mở. Gonka đang cố gắng làm điều tương tự cho tính toán AI: biến một tài nguyên tập đoàn đóng thành một cơ sở hạ tầng mở.

Trích dẫn của họ: “Chúng ta đã tạo ra công cụ của các vị thần, nhưng lại giữ các thể chế thời trung cổ”. Ý nghĩa: nhân loại đã có AI có khả năng tạo mã, phân tích hình ảnh y tế, điều khiển robot — nhưng quyền truy cập vào các công cụ này được kiểm soát bởi một nhóm nhỏ các công ty ở San Francisco. OpenAI tính phí 2.50—15 USD cho một triệu token. Gonka — 0.0009 USD. Sự khác biệt khoảng 2.800 lần — đây không phải là một chiêu trò tiếp thị, mà là hệ quả của kiến trúc: khi không có chi phí chung của công ty, giá được xác định bởi chi phí thực tế của tính toán.

Mục tiêu cuối cùng là “Thời đại của sự phong phú” (Age of Abundance): một thế giới nơi AI có sẵn như điện, chi phí tự sản xuất robot giảm xuống 100 USD, và chi phí lao động thường xuyên tiến về không. Đây không phải là một điều không tưởng — đây là sự ngoại suy của các xu hướng hiện tại. Chi phí suy luận AI giảm theo cấp số nhân mỗi 18 tháng. Các mô hình mở (Qwen3-235B, Llama, DeepSeek) đã cạnh tranh với các mô hình độc quyền. Gonka + các mô hình mở = cơ sở hạ tầng cho tương lai này.

Câu hỏi không phải là “liệu AI có rẻ và dễ tiếp cận hay không” — mà là “ai sẽ kiểm soát quyền truy cập”. Câu trả lời của anh em nhà Liberman: không ai. Giống như không ai kiểm soát quyền truy cập vào Linux.